Türkiye’nin büyükbaş hayvan varlığı 2026 Haziran sonu itibarıyla 17 milyon 804 bin başı aştı. Bunun yaklaşık 17 milyon 640 binini sığırlar, kalan bölümünü ise mandalar oluşturuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın geliştirdiği Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi (GEKİS) ile her büyükbaş hayvana elektronik bir kimlik verilmesi amaçlanıyor. Yeni sistemle hayvanın doğduğu işletme, yaptığı hareketler, sevk işlemleri ve kesimhane süreci elektronik ortamda takip edilebilecek. Elektronik küpelerin hayvan kayıt sistemi, yol kontrolleri ve kesimhane sistemleriyle birlikte çalışması planlanıyor. Böylece bir büyükbaş hayvanın çiftlikten çıktığı andan kesime kadar geçtiği aşamalar dijital kayıtlarda görülebilecek.

17,6 MİLYON SIĞIRA DİJİTAL KİMLİK

Sistemin Türkiye genelinde yaygınlaşması halinde milyonlarca hayvanın geçmişi tek bir dijital altyapı üzerinden takip edilebilecek. Bu durum yalnızca hayvancılık işletmeleri açısından değil, kaçak hayvan hareketleri, hastalık takibi ve gıda güvenliği açısından da önem taşıyor. Asıl dikkat çekici soru ise bu dijital zincirin tüketiciye kadar uzanıp uzanmayacağı. Hayvanın kimliği kesimhaneye kadar takip edilebiliyorsa, bu verilerin etiketleme ve satış sistemleriyle eşleştirilmesi teknik olarak mümkün oluyor. Böyle bir modelde tüketici, etin üzerindeki bir QR kodu telefonuyla okutarak ürünün hangi işletmeden geldiğini, ne zaman kesildiğini ve kayıtlı üretim sürecini görebilecek.

GIDA GÜVENLİĞİ İÇİN GEREKLİ

Ancak Bakanlığın mevcut GEKİS açıklamalarında, tüketicinin kasapta veya markette aldığı etin hangi hayvandan geldiğini doğrudan telefonundan görebileceğine ilişkin bir uygulama henüz duyurulmuş değil. Uzmanlar ise elektronik kimlik sisteminin kesimhane ve satış zinciriyle tam entegre edilmesi halinde etin kaynağının geriye dönük izlenebileceğini belirtiyor. Böyle bir yapının hayvan hareketlerinin takibi, hastalık kontrolü ve gıda güvenliği açısından yeni bir denetim imkanı sağlayabileceği ifade ediliyor. Sistemin tüketiciye açık hale gelip gelmeyeceğini ise uygulamanın sonraki aşamaları gösterecek.