Kazakistan ile Özbekistan arasında bulunan ve bir zamanlar dünyanın en büyük dördüncü gölü olan Aral Gölü, 1960’lı yıllardan itibaren hızla küçülmeye başladı. Suların çekilmesiyle ortaya çıkan geniş alanların yalnızca çölleşmeye neden olmadığı, aynı zamanda atmosfere büyük miktarda karbondioksit salarak küresel ısınmayı da hızlandırdığı belirlendi.

748 MİLYON TON KARBONDİOKSİT SALINMIŞ

Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Aral Gölü’nün kuruyan tabanından 1960 yılından bu yana atmosfere yaklaşık 748 milyon ton karbondioksit salındı. Araştırmacılar, göl tabanında uzun yıllar boyunca biriken organik maddelerin suyun çekilmesiyle havayla temas ettiğini belirledi.

Bu maddelerin ayrışması sonucunda toprakta depolanan karbon, karbondioksit olarak atmosfere karışmaya başladı. Gölün yaklaşık yüzde 90’ının kuruduğuna dikkat çeken bilim insanları, geride kalan alanların hâlâ büyük miktarda karbon barındırdığını tespit etti.

ASIL TEHLİKE HENÜZ SONA ERMEDİ

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, kuruyan göl tabanından gelecekte de büyük miktarda karbondioksit salınabilecek olması. Bilim insanlarının hesaplamalarına göre, gölün yeniden suyla kaplanması durumunda yaklaşık 605 milyon ton karbondioksitin atmosfere karışması önlenebilir.

Uzmanlar, suyun geri getirilmesinin yalnızca bölgedeki doğal yaşamın yeniden canlanmasına değil, göl tabanında kalan karbonun korunmasına da yardımcı olabileceğini belirtiyor. Böylece kuruyan topraklardan atmosfere yayılan sera gazı miktarının azaltılması hedefleniyor.

GÖLÜN YARISINI KURTARMAK İÇİN MİLYARLARCA DOLAR GEREKİYOR

Araştırmada, Aral Gölü’nün yeniden canlandırılmasına yönelik olası maliyetler de hesaplandı. Su yönetiminin iyileştirilmesine yaklaşık 9,7 milyar dolar yatırım yapılması halinde, gölün 1960 yılındaki yüzölçümünün yaklaşık yarısına yeniden ulaşılabileceği öngörülüyor.

Ancak bunun için sulama sistemlerinin geliştirilmesi, su kayıplarının azaltılması ve bölge ülkeleri arasında iş birliği sağlanması gerekiyor. Araştırmacılar, Aral Gölü’nde yaşananların dünyanın farklı bölgelerinde kurumaya başlayan diğer göller açısından da önemli bir uyarı niteliği taşıdığını vurguluyor.