Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu’nda, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunmaya yönelik anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi görüşüldü.

“Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi”, komisyonda kabul edildi.

Teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu’nda da kabul edilmesi gerekiyor.

MEKKE ANTLAŞMASI NEDİR?

Mekke Ortak Savunma Antlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da imzalanmış güvenlik ve savunma paktıdır. Bu antlaşma kapsamında taraf devletler, birine yönelik herhangi bir saldırganlık eylemini antlaşma taraflarının her birine yönelik bir eylem olarak değerlendirmeyi taahhüt etmiştir .

Savunma antlaşması ilk kez 17 Eylül 2025’te Riyad’daki Yemame Sarayı’nda, Suudi Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından, Şerif’in Suudi Arabistan’a yaptığı devlet ziyareti sırasında imzalandı. Pakt, 7 Ağustos 2026’da Mekke’de Suudi veliaht prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla imzalanan Mekke Savunma Antlaşması’yla genişlemiştir.

e 16 maddelik düzenleme, üç ülkeyi “çekirdek taraflar” olarak tanımlıyor.

NATO’nun kolektif savunma ilkesine benzer hükümler içeren anlaşma, taraf ülkeler arasında karşılıklı savunma, askeri işbirliği, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayii alanlarında ortak hareket edilmesini öngörüyor.

BİR ÜLKEYE SALDIRI, ÜÇ ÜLKEYE SALDIRI SAYILACAK

Anlaşmanın ikinci maddesinde, “Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir” hükmü yer alıyor.

Taraflardan birinin silahlı saldırıya uğraması durumunda diğer ülkelerin, karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal destek vermesi öngörülüyor.

Birinci maddede ise taraf ülkelerden herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin veya uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi durumunda, bu tehditlerin ortadan kaldırılması amacıyla “gerekli tüm yöntemlerin” kullanılacağı belirtiliyor.

ORTAK TATBİKATLAR VE ASKERİ PERSONEL DEĞİŞİMİ

Anlaşmanın altıncı maddesi, üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasında işbirliğinin geliştirilmesini düzenliyor.

Bu kapsamda ortak askeri tatbikatlar, eğitim programları, personel değişimi ve silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğini artırmaya yönelik faaliyetler yürütülmesi öngörülüyor.

SAVUNMA SANAYİİNDE ORTAK ÜRETİM

Anlaşmanın üçüncü ve yedinci maddelerinde savunma sanayii alanındaki işbirliğine ilişkin hükümler bulunuyor.

Buna göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında teknoloji transferi, ortak araştırma ve geliştirme projeleri, ortak üretim ve savunma sanayii kuruluşları arasında yakın işbirliği yapılması planlanıyor.

TERÖRLE MÜCADELE VE İSTİHBARAT PAYLAŞIMI

Anlaşmanın dördüncü maddesine göre taraf ülkeler, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunacak.

BBC Türkçe’nin aktardığı metinde, tehditlerin ortadan kaldırılması amacıyla bireysel ve ortak tedbirler geliştirilmesi ve tarafların birbirlerine sürekli destek vermesi öngörülüyor.

Beşinci madde, terörizmin tüm türlerine karşı operasyonel düzeyde işbirliğinin artırılmasını ve ortak güvenlik değerlendirmeleri yapılmasını içeriyor.

Dokuzuncu madde ise üç ülke arasında istihbarat ve güvenlik bilgilerinin paylaşılmasına yönelik düzenlemeler getiriyor.

SAVAŞ VE BARIŞ DÖNEMLERİNDE ASKERİ DESTEK

Anlaşmanın 10’uncu maddesinde, tarafların savaş, barış ve olağanüstü durumlarda birbirlerine lojistik destek sağlaması öngörülüyor.

Bu destek kapsamında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizat yer alıyor.

MERKEZİ SUUDİ ARABİSTAN’DA OLACAK

Anlaşmanın sekizinci maddesi, ortak savunma mekanizmasının kurumsal yapısını düzenliyor.

Buna göre taraf ülkelerin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak.

BBC Türkçe’nin aktardığına göre komite, anlaşmanın uygulanmasını yönetecek ve yeni üyelerin katılımını değerlendirecek.

Komitenin çalışmalarını destekleyecek sekretaryanın merkezi Suudi Arabistan’da bulunacak. İlk genel sekreter ise Pakistanlı olacak.

İLK 10 YIL ANLAŞMADAN ÇEKİLMEK MÜMKÜN OLMAYACAK

Anlaşmada taraf ülkelerin daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerinin korunacağı da belirtiliyor.

Metinde, “Anlaşma, tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez” hükmü bulunuyor.

Anlaşma, üç ülkenin de gerekli onay süreçlerini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek.

Taraflar, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek.

Bu sürenin ardından ise en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılabilecek.

TEKLİF GENEL KURUL’A GELECEK

Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’ndan geçti.

Teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu’nda da kabul edilmesi gerekiyor.