Evlerde atıl halde bekleyen eski cep telefonları, sanılanın aksine yüksek yoğunlukta altın ve değerli metaller barındırıyor. Doğal kaynakları kazıp çıkarmak yerine elektronik atıklardan hammadde elde edilmesini sağlayan “şehir madenciliği”, hammadde krizine karşı önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor.

TON BAŞINA DÜŞEN ALTIN MİKTARI CEVHERİ GERİDE BIRAKTI 

Dünya Ekonomik Forumu ve Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, bir metrik ton cep telefonunda bulunan altın miktarı, aynı ağırlıktaki altın cevherine kıyasla 100 kat daha fazla. Birleşik Devletler Çevre Koruma Ajansı (EPA) ile ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) verilerine göre ise yaklaşık 1 milyon adet cep telefonunun geri dönüştürülmesiyle 34 kilogram (75 pound) altın elde edilebiliyor. Bu oran, telefon başına ortalama 34 miligram altın girdisine karşılık geliyor.

EKONOMİK BÜYÜKLÜK 91 MİLYAR

Küresel E-Atık İzleme Raporu’na göre, dünyada bir yılda oluşan 62 milyon metrik ton e-atığın içerdiği metallerin piyasa değeri 91 milyar doları buluyor. Bu tutarın 15 milyar dolarını altın, 19 milyar dolarını bakır ve 16 milyar dolarını demir oluşturuyor. Ekonomik değeri yüksek olan ve geri dönüştürülebilecek durumdaki 62 milyar dolarlık kaynağın ise herhangi bir kayıt altında yer almadığı ifade ediliyor.

Rapor, oluşan e-atıkların yalnızca %22,3’ünün resmi kanallarca toplanıp belgelendiğini ortaya koyuyor. Ürün ömürlerinin kısalması, kısıtlı tamir imkanları ve altyapı yetersizliği nedeniyle küresel e-atık miktarının 2030 yılına kadar 82 milyon metrik tona ulaşacağı öngörülüyor.

ÇEVRESEL RİSKLERİ DE BERABERİNDE GETİRİYOR 

Ayrıştırma, taşıma ve arıtma maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle değerli metallerin sanayi ölçeğinde geri kazanımı yüksek hacimli sevkiyatlar gerektiriyor. Umicore gibi kurumsal dönüştürücüler, devre kartı işleme süreçlerinde minimum 10 tonluk sevkiyat şartı ararken; kayıt dışı yürütülen süreçler çevresel riskleri beraberinde getiriyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), denetimsiz ortamlarda yapılan açıkta yakma ve asit banyosu gibi yöntemlerin havaya, toprağa ve su kaynaklarına zehirli maddeler karıştığı konusunda uyarıyor. Raporda, söz konusu toksik kirliliğin özellikle çocuklar ve hamile kadınlar üzerinde ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı vurgulanıyor.

UZAMANLARDAN GÜVENLİK UYARISI 

Çevre ve veri güvenliği uzmanları, elektronik cihazların bertarafında şu adımların izlenmesi gerektiğini belirtiyor:

Çalışır durumdaki cihazların geri dönüşüme gönderilmeden önce tamir edilerek kullanılması veya bağışlanması kaynak tasarrufu sağlıyor.

Hurdaya ayrılan cihazların toplama noktalarına teslim edilmeden önce tüm kişisel verilerden arındırılması gerekiyor.

Lityum iyon pil taşıyan cihazların evsel çöplere veya standart geri dönüşüm kutularına atılmaması; üretici, satıcı veya belediyelere ait özel e-atık toplama merkezlerine teslim edilmesi önem taşıyor.