Sağlık Bakanlığı bütçesi yarın Meclis Plan Bütçe Komisyonunda görüşülecek. 2027 bütçe teklifinde Sağlık Bakanlığına 1 trilyon 966,9 milyar TL ayrıldı. Genel Sağlık-İş Sendikası bütçeye ilişkin bir rapor hazırladı.

BORÇLA GEÇİNEN SAĞLIKÇI ORANI YÜZDE 85

Rapora göre; bakanlığın merkezi bütçe içindeki payı 2026’da yüzde 7,8 iken 2027 teklifinde 7,21’e düştü. Merkezi bütçe yaklaşık yüzde 43,7 büyürken sağlık bütçesi yüzde 33,4 büyüdü. Şehir hastanelerine ayrılan 160,5 milyar TL’lik ödeme tutarı, bakanlık bütçesinin yüzde 8,2’sine denk geldi. 2019’dan bu yana yürüttüğü alan araştırmalarında borçla geçinen sağlık çalışanlarının oranının yüzde 69,6’dan yüzde 85’e yükseldiğini anımsatan sendika en düşük memur maaşıyla 2016 Ocak’ta 15,81 çeyrek altın alınabilirken Kasım 2026 başında 6,70 çeyrek altın alınabildiğini belirtti.

FAİZE AYRILAN KAYNAK SAĞLIĞIN İKİ KATI

Sendika raporunda faize ayrılan bütçe ile sağlık alanına ayrılan bütçenin karşılaştırmasını da yaptı. 2027 bütçesinde faiz giderlerine 3 trilyon 975 milyar TL ayrıldığına dikkat çeken sendika, yalnızca faize ayrılan kaynağın Sağlık Bakanlığı bütçesinin yaklaşık iki katı olduğunu ifade etti.

BÜTÇE TL, HARCAMA DÖVİZ

Raporda sağlık hizmetinin maliyet yapısının, Türk lirasıyla belirlenen bütçe ile döviz ve endeksle belirlenen harcamalar arasında sürekli bir makas ürettiği vurgulandı. Şehir hastanelerinin kira ve hizmet bedellerinin de avro ve enflasyon endeksli olduğunun anımsatıldığı raporda bütçenin TL olarak yüzde 33,4 artmasının, bu kalemlerdeki maliyet artışıyla birlikte bütçeyi ‘yediği’ savunuldu. 2026’nın ilk 7 ayında şehir hastanelerine 93 milyar TL’den fazla ödeme yapıldığının not edildiği raporda, bakanlığın ilgili program kalemlerinde aynı dönemde ruh sağlığı hizmetleri için 588 bin TL, kanserle mücadele için 111 milyon TL harcandığının bildirildiği belirtildi. Bu kalemlerin bir kısmının başka harcama başlıkları altında finanse edilme olasılığı da olmasına karşın yine de “aradaki büyüklük farkının, bütçenin önceliklerini açıkça ortaya koyduğu” sendika raporunda yer aldı.

‘DIŞA BAĞLILIK BÜTÇEYİ AŞINDIRIYOR’

Sağlık bütçesinin enflasyon ve döviz karşısındaki kırılganlığının temel nedenlerinin ilaç, aşı ve tıbbi cihazda dışa bağımlılık olduğunu belirten sendika raporunda, “Bu bağımlılık her kur şokunda bütçeyi aşındırmakta, ilaç yokluğu ve tedarik krizleri yaratmaktadır. Kamunun bu alanda yalnızca alıcı değil, doğrudan üretici ve planlayıcı olması, uzun vadede hem maliyetleri düşürecek hem de tedarik güvenliğini sağlayacaktır” ifadeleri yer aldı.

‘SİSTEMİN İHTİYAÇLARINI KARŞILAMAKTAN UZAK’

Birinci basamak ve koruyucu sağlığa ilişkin verilerin yer aldığı raporda bakanlığın bin aile sağlığı merkezi ve 100 sağlıklı hayat merkezi hedefini açıkladığı ancak 2025 sonu itibarıyla bunlardan 278 ASM ve 23 SHM’nin açıldığı anımsatıldı. Sağlık bütçesinin en büyük kalemi personel giderleri olsa da, sağlık emekçilerinin sayısının, iş yükünün ve ücretlerinin “sistemin ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğu” değerlendirmesi de raporda yer aldı. 2026 sonuna kadar yapılması planlanan 38 bin hekim dışı personel alımının; emeklilik, istifa ve yurt dışına göç ile birlikte değerlendirildiğinde net açığı ne ölçüde kapatacağının ise belirsiz olduğu kaydedildi.

12 YILDA 8 ÇEYREK KAYIP

Genel Sağlık-İş hazırladığı raporda çeyrek altın üzerinden memurun yaşadığı ücret kayıplarına da yer verdi. 2014 Ocak’ta en düşük memur maaşıyla 15,02 çeyrek altın alınabilirken bu miktarın 2026 Kasım’da 6,70’e düştüğü görüldü. Böylelikle 12 yılda 8,32 çeyrek altınlık kayıp yaşandığı ortaya çıktı.

‘SORUNU ÇÖZMEZ BİR YIL DAHA UZATIR’

Raporda; borçlanmanın kalıcı bir geçim yöntemine dönüştüğüne, şiddetin olağanlaştığına, tükenmişliğin en acil iş sağlığı sorunu hâline geldiğine, meslekten ayrılma ve yurt dışına gitme eğiliminin güçlendiğine dikkat çekilerek, “2027 bütçesi bu sorunlara yönelik ayrı bir kaynak, hedef ya da program içermemektedir. Bu nedenle bütçe, sağlık emekçilerinin sorunlarını çözmek bir yana, mevcut tabloyu bir yıl daha uzatacaktır” ifadelerine yer verildi.

‘YOĞUN BAKIM YETERSİZLİĞİ CAN ALIYOR’

Bütçenin, personel sayısında ve kamu görüntüleme kapasitesinde anlamlı bir artışı öngörmediği sürece uzun randevu kuyruklarının süreceğinin uyarısının yapıldığı raporda yoğun bakım kapasitesinin yetersizliği yüzünden de ölümler gerçekleştiğinin altı çizildi.

KAMUYA DOĞRUDAN YATIRIM, ÜCRETSİZ SAĞLIK HİZMETİ

Genel Sağlık-İş bütçeye ilişkin, “Kamusal sağlık bütçesi, enflasyona karşı koruma, personel açığının kapatılması, güvenceli istihdam, tek kalem ve emekliliğe yansıyan ücret, nöbet ve fazla çalışma hakları, şehir hastanelerinde şeffaflık, bağımsız denetim ve kamulaştırma, kamu hastanelerine doğrudan yatırım, hizmet alımlarının sonlandırılması, güçlü birinci basamak, kamusal üretim, ücretsiz sağlık hizmeti, şiddet ve İSG ödeneği, katılımcı bütçe” taleplerini açıkladı.